روند بازار ارز و تبعات اجتماعی ان

روند بازار ارز و تبعات اجتماعی ان

بخش دوم:

از چند ماه قبل پیش بینی های قیمت هایی بالاتر از وضع فعلی در میان اقتصاددانان و فعالان اقتصادی وجود داشته، البته می توان حدس زد که دلار قیمت هایی بالاتر از این را هم بتدریج و با شیب کند در اینده تجربه خواهد کرد، مسئله اصلی اینکه تا سیاست اصلاح حیاتی ساختار اقتصادی و اجتماعی کشور در (نظام بودجه ریزی) ، ( نظام مالیاتی )، (نظام بانکی) ، ( نظام هدفمندی) ، (نظام پولی و ارزی) ، (نظام تولید) ، ( نظام عرضه و تقاضا ) ، (نظام توزیع عادلانه ثروت ) ، ( نظام تامین اجتماعی ) ، ( نظام صادرات واردات ) ، ( نظام تجارت ) ، ( نظام خصوصی سازی ) ، ( نظام بازنشستگی ) ، ( نظام اموزشی) و مبارزه جدی با ( فساد سیستماتیک و گسترده ) و ( حفظ محیط زیست ) و پروسه شفاف سازی و پاسخگویی و دیپلماسی تعاملی فعال کلید نخورد، بنیان سیستم ثبات اقتصادی و توسعه پایدار خلق نخواهد شد لیک این گونه برنامه های بانک مرکزی اصلاح و تغییر روش است که صرفا نقش بازدارنده شیب تند افزایش نرخ دلار را بازی می کند.

آیا تغییر مدیران اقتصادی و اصلاح روش های بانک مرکزی می تواند تاثیرگذار باشد؟

تغییر مقامات در این وضعیت نابسامان اقتصادی مثل تعویض مربی در فوتبال عمل می کند. اگر مربی که همان سیاسگذار اصلی است تغییر تاکتیک داد و اجازه اصلاحات ساختاری اقتصادی را صادر نمود، انگاه خوشبین باشیم. هرچند وظیفه بانک مرکزی حفظ ثبات نظام بانکی است تا سرمایه در بازار جریان یابد، وظیفه دیگرش حفظ ثبات قیمتی است تا فعال اقتصادی بتواند برای استفاده از ان سرمایه برنامه ریزی کند. لیک وظیفه اصلیش، اطمینان از بهره وری پایدار از منابع انسانی و سرمایه ای است. تا مجموع این امور به اقتصادی داینامیک منجر شود. اقتصاد پویا خود به پول کشور قدرت می بخشد. امید اینست که اقدامات روشمند کنونی رئیس بانک مرکزی به اصلاحات ساختار اقتصادی کشور توسط حاکمیت منجر شود.

سیاست ارزی موثر چیست؟

نرخ ارز به عنوان یک متغیر کلیدی اقتصاد، باید در تعامل با بخش های واقعی و پولی اقتصاد تعیین شود. بدین ترتیب، متغیرهای بنیادی اثرگذار بر نرخ ارز در قالب پنج عامل اصلی تعیین کننده نرخ ارز معرفی می شود. نخستین عامل تورم داخلی است که تابعی از تولید و حجم پول در اقتصاد است. عامل دوم وضعیت ذخایر ارزی بانک مرکزی است که تابعی از تراز تجاری کشور است. عامل سوم نرخ بازدهی سرمایه های جایگزین و عامل چهارم نیز انتظارات است. در نهایت عامل پنجم به صورت اثرات درامدهای نفتی شناخته می شود. اقتصاد نیازمند تعادل است، لذا اتخاذ سیاست تک نرخی ارز راهکار این تعادل و توازون است، دستاوردش اینکه رانت ارزی ریشه کن می شود. قطع یارانه ی حامل های انرژی و اب و آزاد سازی کامل معاملات دلار. کمابیش همه ی این سیاست ها قیمت دلار را نسبی تثبیت خواهند کرد. اینها سیاست هایی هستند که در کشورهای توسعه یافته به آن ها سیاست های ریاضتی گفته می شود. در کشور ما معمولا این شرایط، شرایط «بدر و خیبر» نامیده می شود. البته دولت در راستای این سیاست باید تمهیداتی همچو یارانه و سوبسید و بسته های حمایتی برای اقشار محروم و اسیب پذیر در مجموعه ناتوان و تهیدست دهک های پائین اجتماعی بیندیشد. متاسفانه با فراز و نشیب و نوسانات اقتصادی موجود و کاهش شدید قدرت خرید دهک های پائین اجتماعی، فاصله و شکاف طبقاتی در حال تشدید شدن است.

آیا سیاست گذاری مبتنی بر روش ها چیزی را تغییر خواهد داد؟

شاید محدود لیک تاثیر آن کلی و پایدار نخواهد بود، اظهرمن الشمس است که شرایط فعلی بحران اجتماعی کشور به دو سبب وابسته به استراتژی مجهول اقتصاد و سیاست بین المللی است، چرا که اصلاحات ساختاری رخ نداده است و از طرفی وابسته به سیاست خارجی کشور است که کماکان دوران پرتنش را طی می کند.

تورم و رکود تا کجا پیش می رود؟

تورم یکی از شاخص هایی است که اتورگرسیون زیادی دارد. یعنی تورم فصل بعد، با تقریب خوبی از تورم فصل قبل قابل حدس زدن است. با توجه به مجموعه ی شواهد، تورم امسال در سطوحی بالاتر از 30 درصد خواهد بود. مضاف بر آن، رکود تورمی ایران حداقل دو یا سه سال ادامه خواهد داشت و بسیار بعید است که قبل از سه سال تورم به سطوح یک رقمی نزدیک شود.

در شرایط رشد نرخ تورم وظیفه دولت و مردم چیست؟

اکنون اثر گرانی ها را نمی توان کتمان کرد. تورم افزایش یافته و اثر خود را بر سبد مصرفی خانوار گذاشته است و لذا مسئولان از دولت گرفته تا مجلس باید چاره اساسی بیندیشند. باید با تن در دادن به اصلاح ساختار اقتصاد به سمت سیاست اصولی نرخ ارز و مدیریت منابع ملی موجود حرکت کنند تا با عبور از این شرایط سخت به وضعیت مطلوب برسیم. اما برای مردم در شرایط تورمی، با علم به اینکه کاهش قدرت خرید اتفاق افتاده است بهترین کار اجتناب از خرید لوازم لوکس و مصرفی غیر ضرور و کاهش هزینه ها است.

مجید دهقانی